Ceza yargılaması yalnızca sanığın değil, suçtan zarar gören kişinin de yargılamasıdır. Mağdur; şikâyetini doğru ve eksiksiz iletmezse, delillerini sunmazsa ve süreleri kaçırırsa, haklı olduğu bir olayda dahi sonuç alamayabilir. Mağdur vekili, soruşturmanın etkili yürütülmesini sağlamak, davaya katılarak iddiayı desteklemek ve zararın giderilmesi için gerekli hukuki yolları işletmekle görevlidir.
Mağdur ve Katılan Vekilliği kapsamında verilen hukuki destek
- Şikâyet dilekçesinin hazırlanması ve delillerin sunulması
- Soruşturma dosyasının takibi ve delil toplanması talepleri
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz
- Kamu davasına katılma ve duruşmaların takibi
- Uzlaştırma görüşmelerinde mağdurun temsili
- 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri
- Karara karşı istinaf ve temyiz başvuruları
- Maddi ve manevi tazminat davaları
Şikâyet nasıl yapılır?
Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimlerine yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılır. Etkili bir şikâyet dilekçesinde olay tarih ve yer belirtilerek sırasıyla anlatılır; şüphelinin bilinen kimlik bilgileri, tanıklar ve eldeki deliller (mesaj, kamera kaydı, rapor, dekont) açıkça gösterilir; toplanması istenen deliller ve talep edilen tedbirler belirtilir.
Soruşturulması şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı, fiilin ve failin kim olduğunun öğrenildiği günden başlayarak altı ay içinde kullanılmalıdır. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda süre yoktur; ancak dava zamanaşımı süresi dolmadan ve deliller kaybolmadan başvurmak gerekir.
Şikâyetçi olmak ile davaya katılmak aynı şey değildir. Mahkemede “şikâyetçiyim ve davaya katılmak istiyorum” beyanında bulunulmadıkça veya bu yönde dilekçe verilmedikçe katılan sıfatı kazanılmaz; katılan sıfatı olmayan mağdur kararı istinaf edemez.
Takipsizlik kararına itiraz
Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâlinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Suçtan zarar gören, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173).
İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilmelidir. Eksik soruşturma yapıldığı, tanıkların dinlenmediği, kamera kayıtlarının veya kayıtların istenmediği somut olarak gösterilirse hâkimlik soruşturmanın genişletilmesine veya iddianame düzenlenmesine karar verebilir.
Kamu davasına katılma
Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturmanın her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek davaya katılabilir (CMK m.237). Kanun yolu aşamasında katılma talebinde bulunulamaz; bu nedenle duruşmaya gelinmesi veya dilekçe verilmesi önemlidir.
Katılan; duruşmalarda hazır bulunur, delil sunar, tanıklara soru yöneltilmesini ister, tutuklama ve adli kontrol konusunda görüş bildirir ve en önemlisi hükme karşı kanun yoluna başvurabilir. Davaya katılmayan mağdurun beraat veya az ceza kararını istinaf etme hakkı bulunmaz. Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir.
Tazminat ve zararın giderilmesi
Ceza mahkemesi, sanığın cezalandırılmasına karar verir; mağdurun maddi ve manevi zararının tazmini ise hukuk mahkemesinde açılacak ayrı bir davanın konusudur. Ceza dosyasındaki deliller ve mahkûmiyet kararı, tazminat davasında güçlü delil niteliğindedir. Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı kural olarak zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde on yıldır; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanır.
Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda mağdur, zararının giderilmesini uzlaşma şartı olarak ileri sürebilir. Etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak isteyen failin zararı gidermesi de mağdur açısından hızlı bir çözüm sağlayabilir.
Süreç nasıl ilerler?
- 01Olayın ve delillerin değerlendirilmesi
Hangi suçun oluştuğu, şikâyet süresi ve eldeki deliller incelenir.
- 02Şikâyet
Gerekçeli şikâyet dilekçesi hazırlanır; delil ve tedbir talepleri bildirilir.
- 03Soruşturmanın takibi
Dosya izlenir, eksik işlemler için talepte bulunulur, takipsizlik kararına itiraz edilir.
- 04Davaya katılma
Duruşmalar takip edilir, deliller ve beyanlar sunulur.
- 05Kanun yolu ve tazminat
Karar istinaf ve temyiz edilir; tazminat davası açılır.
Görevli mahkeme ve başvuru mercileri
Şikâyet, suçun işlendiği yer Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; başka bir yerde yapılan şikâyet yetkili savcılığa gönderilir. Takipsizlik kararına itirazı sulh ceza hâkimliği inceler. Tazminat davaları, talebin niteliğine göre asliye hukuk mahkemesinde veya ilgili özel mahkemede açılır.
Dosyanızı ve elinizdeki belgeleri birlikte değerlendirmek için Kartal’daki büroda yüz yüze ya da çevrim içi görüşme planlanabilir.
Mağdur ve Katılan Vekilliği: sık sorulan sorular
Şikâyetçi olmak için avukat şart mı?
Şart değildir; ancak şikâyetin doğru suça ve doğru delillere dayandırılması, sürelerin takip edilmesi ve davaya katılma hakkının kullanılması için avukat desteği sonuca doğrudan etki eder.
Savcılık takipsizlik verdi; yapacak bir şey var mı?
Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz. İtirazın reddinden sonra yeni delil ortaya çıkarsa soruşturmanın yeniden açılması istenebilir.
Sanık beraat etti; kararı istinaf edebilir miyim?
Davaya katılan sıfatını aldıysanız, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilirsiniz. Katılma talebinde bulunmadıysanız veya talebiniz hakkında karar verilmediyse durumun dosya üzerinden değerlendirilmesi gerekir.
Ceza davası bitmeden tazminat davası açabilir miyim?
Evet. Tazminat davası ceza davasından bağımsız olarak açılabilir; hukuk mahkemesi gerekli görürse ceza davasının sonucunu bekleyebilir. Zamanaşımı sürelerinin kaçırılmaması için beklemeden değerlendirme yapılmalıdır.
Son güncelleme: · Av. Beste Bayram
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
