Ceza Davalarında İstinaf ve Temyiz

İlk derece mahkemesinin kararı, yargılamanın sonu değildir. Karar; delillerin eksik toplanması, yanlış değerlendirilmesi, suç vasfının hatalı belirlenmesi veya usul kurallarına aykırılık nedeniyle hukuka aykırı olabilir. Kanun yolu başvurusu, dosyanın bütün aşamalarının yeniden ve eleştirel bir gözle okunmasını gerektirir. Av. Beste Bayram, daha önce başka bir avukat tarafından takip edilmiş veya avukatsız yürütülmüş dosyalar dâhil, ceza kararlarına karşı istinaf, temyiz ve bireysel başvuru işlemlerini üstlenmektedir.

İstinaf ve Temyiz Başvuruları kapsamında verilen hukuki destek

• Gerekçeli kararın ve dosyanın kanun yolu yönünden incelenmesi
• İstinaf başvuru dilekçesinin hazırlanması
• Bölge adliye mahkemesindeki duruşmalara katılma
• Temyiz dilekçesi ve temyiz sebeplerinin bildirilmesi
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı başvuru
• Kanun yararına bozma ve yargılamanın yenilenmesi talepleri
• Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru
• Lehe kanun değişikliği nedeniyle uyarlama talepleri

İtiraz, istinaf ve temyiz arasındaki fark

İtiraz, hâkim kararlarına ve kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı başvurulan yoldur: tutuklama, adli kontrol, elkoyma, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar gibi. Süresi iki haftadır.

İstinaf, ilk derece mahkemelerinin hükümlerine (mahkûmiyet, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı gibi) karşı bölge adliye mahkemesine yapılan başvurudur. Bölge adliye mahkemesi yalnızca hukuka uygunluğu değil, delillerin değerlendirilmesini ve olayın nasıl gerçekleştiğini de denetler.

Temyiz, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışındaki hükümlerine karşı Yargıtay’a yapılan başvurudur. Yargıtay yalnızca hukuki denetim yapar; hükmün hukuka aykırı olup olmadığını inceler.

İstinaf süreci nasıl işler?

İstinaf başvurusu, hükmü veren mahkemeye verilecek dilekçeyle veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır. Süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. On beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler, başvuru olmasa da kendiliğinden istinaf incelemesine tabidir. Kanunda gösterilen miktarın altındaki adli para cezaları gibi bazı hükümler ise kesindir ve istinaf edilemez.

Bölge adliye mahkemesi dosyayı inceledikten sonra; başvuruyu esastan reddedebilir, hukuka aykırılığı düzelterek esastan reddedebilir, hukuka kesin aykırılık hâllerinde hükmü bozarak dosyayı ilk derece mahkemesine gönderebilir ya da duruşma açarak davayı yeniden görebilir. Etkili bir istinaf dilekçesi, soyut ifadeler yerine dosyadaki belirli delil ve tutanaklara dayanan, hangi hatanın sonucu nasıl etkilediğini gösteren somut gerekçeler içermelidir.

Temyiz ve kesin kararlar

Temyiz süresi de gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak her karar temyiz edilemez (CMK m.286). İlk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar kural olarak kesindir. Kanunda sayılan ve ifade özgürlüğüyle ilgili bazı suçlarda ise ceza miktarına bakılmaksızın temyiz yolu açıktır.

Temyiz başvurusunda temyiz sebeplerinin gösterilmesi zorunludur; Yargıtay incelemesini bu sebeplerle sınırlı yapar. Sebep gösterilmeyen veya süresinde yapılmayan başvuru reddedilir. Bu nedenle temyiz dilekçesinin, kararın hangi hukuk kuralına nasıl aykırı olduğunu açıkça ortaya koyması gerekir.

Olağanüstü kanun yolları ve bireysel başvuru

Kesinleşmiş kararlara karşı da başvurulabilecek yollar vardır:

• Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı: 7589 sayılı Kanunla süre üç aya çıkarılmış, sanık ve katılanın da bu yola gidilmesini talep edebileceği düzenlenmiştir.
• Kanun yararına bozma: İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar ve hükümlerdeki hukuka aykırılıklar için Adalet Bakanlığı aracılığıyla başvurulur.
• Yargılamanın yenilenmesi: Yeni olay veya delillerin ortaya çıkması, hükme esas alınan belgenin sahteliğinin anlaşılması ya da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ihlal kararı vermesi gibi hâllerde istenebilir.
• Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru: Adil yargılanma, kişi özgürlüğü ve güvenliği gibi temel hakların ihlal edildiği iddiasıyla, olağan başvuru yollarının tüketilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır.

Süreç nasıl ilerler?

1. 01
   Dosyanın bütünüyle okunması

   İddianame, duruşma tutanakları, deliller ve gerekçeli karar baştan sona incelenir.

2. 02
   Hukuka aykırılıkların tespiti

   Usul hataları, eksik inceleme, delil değerlendirmesi ve suç vasfındaki hatalar belirlenir.

3. 03
   Başvuru dilekçesi

   Somut gerekçeli istinaf veya temyiz dilekçesi süresinde sunulur.

4. 04
   İnceleme ve duruşma

   Bölge adliye mahkemesinde duruşma açılırsa savunma yapılır; ek beyanlar sunulur.

5. 05
   Sonuç

   Karara göre temyiz, olağanüstü kanun yolları veya bireysel başvuru değerlendirilir.

Görevli mahkeme ve başvuru mercileri

İstanbul’daki ilk derece ceza mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde yapılır. Temyiz incelemesini Yargıtay ceza daireleri yapar. Başvuru dilekçeleri, kararı veren mahkemeye veya bulunulan yerdeki aynı derecedeki mahkemeye verilebilir.

İstinaf ve Temyiz Başvuruları: sık sorulan sorular

Son güncelleme: 2 Ekim 2026 · Av. Beste Bayram

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.