Vadesinde tahsil edilemeyen her alacak, işletmenin nakit akışını bozar. Alacağın tahsilinde hız kadar doğru yolun seçilmesi de önemlidir: eldeki belgeye, borçlunun malvarlığına ve itiraz ihtimaline göre arabuluculuk, icra takibi, ihtiyati haciz veya dava yollarından hangisinin önce işletileceği belirlenir.
Ticari Alacak ve Ticari Davalar kapsamında verilen hukuki destek
- Fatura ve cari hesap alacaklarının tahsili
- Çek ve bonoya dayalı kambiyo takipleri
- İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talepleri
- Zorunlu arabuluculuk görüşmelerinde temsil
- İtirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları
- Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat davaları
- Ayıplı mal ve eksik ifadan doğan uyuşmazlıklar
- Haksız rekabet ve ticari itibarın korunması
Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk
Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca, ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. İtirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da bu kapsamdadır. Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde iki hafta uzatılabilir.
Arabuluculuk, yalnızca aşılması gereken bir formalite değildir. İyi hazırlanılmış bir arabuluculuk görüşmesinde alacağın vadeye bağlanması, teminat alınması veya kısmi ödeme karşılığında anlaşma sağlanması mümkündür. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.
Sözleşmeden doğan alacaklarda genel zamanaşımı süresi on yıl olmakla birlikte; kira bedelleri, eser sözleşmesinden doğan alacakların bir bölümü, toptan ve perakende satışlardan doğan bazı alacaklar ile vekâlet ve komisyon gibi ilişkilerden doğan alacaklarda süre beş yıldır. Kambiyo senetlerinde süreler çok daha kısadır. Uzun süredir tahsil edilemeyen alacaklarınızı beklemeden değerlendirin.
İcra takibi ve itirazın iptali
Alacaklı, mahkeme kararı olmadan da ilamsız icra takibi başlatabilir. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Bu durumda alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir; itirazın haksızlığına karar verilirse borçlu, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir. Alacak, borçlunun imzasını taşıyan bir belgeye dayanıyorsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılması da istenebilir.
Çek, bono ve poliçe için kambiyo senetlerine özgü haciz yolu uygulanır. Bu yolda borçlunun itiraz süresi beş gündür ve itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz. Çekte ibraz süreleri ve zamanaşımı süreleri kısa olduğundan kambiyo senetlerinin vadesinde işleme konulması gerekir.
İspat: ticari defterler, fatura ve mutabakat
Ticari davalarda ispat çoğunlukla belgelere dayanır. Faturanın tek başına alacağı ispatlamaya yetmediği, malın teslim edildiğinin veya hizmetin verildiğinin de ortaya konması gerektiği unutulmamalıdır. Sevk irsaliyesi, teslim tutanağı, kargo ve taşıma belgeleri, karşı tarafın yetkilisinin imzası ve yazışmalar bu nedenle saklanmalıdır.
Kanuna uygun tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve birbirini doğrulayan ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılabilir. Dönem sonlarında yapılan cari hesap mutabakatları ve karşılıklı beyan formları da alacağın varlığına ilişkin önemli delillerdir.
Süreç nasıl ilerler?
- 01Belge ve borçlu incelemesi
Alacağın dayanağı olan belgeler ile borçlunun sicil ve malvarlığı durumu incelenir.
- 02İhtar
Borçlu temerrüde düşürülür; ödeme için son süre verilir.
- 03Koruma tedbiri
Gerekirse ihtiyati haciz talep edilir.
- 04Arabuluculuk veya takip
Arabuluculuk başvurusu yapılır veya icra takibi başlatılır.
- 05Dava ve tahsil
Asliye ticaret mahkemesinde dava takip edilir; karar icra yoluyla tahsil edilir.
Görevli mahkeme ve başvuru mercileri
Ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür. İcra takipleri icra dairelerinde yürütülür; takibe ilişkin şikâyet ve itirazın kaldırılması taleplerini icra hukuk mahkemesi inceler. Yetkili mahkeme ve icra dairesi; sözleşmedeki yetki şartına, borçlunun yerleşim yerine ve para borçlarında alacaklının yerleşim yerine göre belirlenir.
Dosyanızı ve elinizdeki belgeleri birlikte değerlendirmek için Kartal’daki büroda yüz yüze ya da çevrim içi görüşme planlanabilir.
Ticari Alacak ve Ticari Davalar: sık sorulan sorular
Elimde yalnızca fatura var; alacağımı tahsil edebilir miyim?
Fatura, malın teslim edildiğini veya hizmetin verildiğini gösteren belgelerle desteklenmelidir. Karşı tarafın faturayı defterlerine kaydetmiş ve itiraz etmemiş olması alacaklının lehine güçlü bir delildir.
Arabuluculukta anlaşma olmazsa ne olur?
Arabulucu, anlaşma sağlanamadığına dair son tutanağı düzenler. Bu tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenerek asliye ticaret mahkemesinde dava açılır.
Borçlu şirketin malı yoksa ortaklarına gidebilir miyim?
Limited ve anonim şirketlerde ortaklar, kural olarak şirketin özel hukuk borçlarından şahsen sorumlu değildir. Ancak şirkete kefil olmuşlarsa, ödemedikleri sermaye borcu varsa veya tüzel kişilik perdesinin kötüye kullanıldığı ispatlanabiliyorsa ortaklara başvurmak mümkün olabilir.
Karşılıksız çıkan çek için ne yapabilirim?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir; ayrıca çekin karşılıksız çıkması nedeniyle icra ceza mahkemesine şikâyette bulunulabilir. Her iki yol için de süreler kısadır.
Son güncelleme: · Av. Beste Bayram
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
