Ortaklar arasındaki güven bozulduğunda şirketin gündelik işleyişi de durma noktasına gelir: kararlar alınamaz, kâr dağıtılmaz, bilgi paylaşılmaz. Bu uyuşmazlıklar çoğu zaman aile şirketlerinde ve iki ortaklı şirketlerde yaşanır ve ticari olduğu kadar kişisel bir boyut da taşır. Amaç, mümkünse şirketin devamını sağlayacak bir çözüme ulaşmak; değilse ortağın haklarını koruyarak ayrılığı düzenli biçimde gerçekleştirmektir.
Ortaklık Uyuşmazlıkları kapsamında verilen hukuki destek
- Pay devri sözleşmeleri ve pay bedelinin tespiti
- Ortaklıktan çıkma ve çıkarılma davaları
- Ayrılma akçesinin hesaplanması ve tahsili
- Genel kurul kararlarının iptali ve butlanı
- Bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması
- Kâr payı dağıtılmamasından doğan uyuşmazlıklar
- Müdür ve yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu
- Haklı sebeple fesih ve tasfiye
Ortaklıktan çıkma, çıkarılma ve ayrılma akçesi
Limited şirketlerde esas sözleşme, ortaklara şirketten çıkma hakkı tanıyabilir ve bu hakkın kullanılmasını belirli şartlara bağlayabilir. Böyle bir hüküm bulunmasa bile her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir (TTK m.638). Şirket de esas sözleşmede öngörülen sebeplerle genel kurul kararıyla veya haklı sebeplerin varlığında mahkeme kararıyla bir ortağı şirketten çıkarabilir.
Şirketten ayrılan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteyebilir. Uyuşmazlıkların merkezinde çoğunlukla bu değerin nasıl hesaplanacağı yer alır: şirketin malvarlığı, taşınmazları, stokları, alacak ve borçları ile işletme değeri bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Hesaplamanın hangi tarihe göre yapılacağı da sonucu önemli ölçüde etkiler.
Genel kurul kararının iptali için öngörülen üç aylık süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra iptal davası açılamaz. Toplantıda olumsuz oy kullanıp muhalefet şerhini tutanağa yazdırmak, dava açma hakkının ön şartıdır.
Genel kurul kararlarının iptali
Kanuna, esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının iptali istenebilir. Davayı; toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve bu muhalefetini tutanağa geçirten ortaklar ile toplantıya çağrının usulsüz yapıldığını veya gündemin gereği gibi ilan edilmediğini ileri süren ortaklar açabilir. Dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılmalıdır.
Ortakların vazgeçilmez haklarını sınırlandıran veya ortadan kaldıran, şirketin temel yapısını bozan kararlar ise batıldır; butlanın tespiti süreye bağlı değildir. Kâr dağıtılmamasına, sermaye artırımında rüçhan hakkının kısıtlanmasına ve azınlığın haklarını zedeleyen işlemlere ilişkin kararlar uygulamada en sık dava konusu olanlardır.
Bilgi alma hakkı ve yöneticilerin sorumluluğu
Her ortak, şirketin işleri ve hesapları hakkında bilgi alma ve belirli konularda inceleme yapma hakkına sahiptir. Bu hakkın haksız biçimde engellenmesi hâlinde mahkemeden bilgi verilmesine veya incelemeye izin verilmesine karar verilmesi istenebilir. Bilgi alınamayan durumlarda özel denetçi atanması talebi de gündeme gelebilir.
Müdürler ve yönetim kurulu üyeleri, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirket menfaatlerini gözetmek zorundadır. Şirket malvarlığının amaç dışı kullanılması, ortaklara veya yakınlarına örtülü kazanç aktarılması, rekabet yasağının ihlali veya kayıtların gerçeğe aykırı tutulması hâlinde sorumluluk davası açılabilir. Bu fiillerin bir kısmı aynı zamanda güveni kötüye kullanma gibi suçları da oluşturabilir.
Süreç nasıl ilerler?
- 01Durumun tespiti
Esas sözleşme, pay defteri, kararlar ve mali tablolar incelenir.
- 02Müzakere
Pay devri veya anlaşmalı ayrılık ihtimali değerlendirilir, karşı tarafla görüşülür.
- 03Koruma tedbirleri
Gerekirse kararın yürütülmesinin geri bırakılması veya ihtiyati tedbir talep edilir.
- 04Dava
İptal, çıkma, çıkarma veya sorumluluk davası açılır; bilirkişi incelemesi takip edilir.
- 05Sonuç
Ayrılma akçesi veya tazminat tahsil edilir; sicil işlemleri tamamlanır.
Görevli mahkeme ve başvuru mercileri
Şirketler hukukundan doğan davalar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde görülür. Konusu para alacağı olan taleplerde dava öncesinde arabuluculuk şartı aranır.
Dosyanızı ve elinizdeki belgeleri birlikte değerlendirmek için Kartal’daki büroda yüz yüze ya da çevrim içi görüşme planlanabilir.
Ortaklık Uyuşmazlıkları: sık sorulan sorular
Ortağım payımı satın almak istemiyor ve şirketten çıkmama izin vermiyor; ne yapabilirim?
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde mahkemeden şirketten çıkmanıza karar verilmesini ve ayrılma akçenizin ödenmesini isteyebilirsiniz. Ortaklar arasındaki güvenin sarsılması, kâr dağıtılmaması, bilgi verilmemesi ve yönetimden dışlanma gibi olgular somut delillerle ortaya konmalıdır.
Şirket yıllardır kâr dağıtmıyor; dava açabilir miyim?
Kâr dağıtılmamasına ilişkin genel kurul kararı dürüstlük kuralına aykırıysa iptali istenebilir. Sürekli olarak kâr dağıtılmaması, haklı sebeple çıkma veya fesih talebinin de dayanağı olabilir.
Şirket müdürü şirketi zarara uğrattı; sorumlu tutulabilir mi?
Müdürün kanundan veya esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusuruyla ihlal ettiği ve bu nedenle zarar doğduğu ispatlanırsa sorumluluk davası açılabilir. Dava, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde beş yıl içinde açılmalıdır.
Son güncelleme: · Av. Beste Bayram
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
