Ceza hukuku, bir fiilin suç sayılıp sayılmayacağını ve karşılığında hangi yaptırımın uygulanacağını belirler; ceza muhakemesi ise bu sonuca hangi kurallarla ulaşılacağını düzenler. Kişinin özgürlüğünü, mesleğini ve itibarını doğrudan etkilediği için ceza yargılamasında yapılan her işlemin, verilen her ifadenin ve kaçırılan her sürenin ağır sonuçları olabilir. Av. Beste Bayram, 2017 yılından bu yana Kartal / İstanbul’daki bürosunda ağırlıklı olarak ceza hukuku alanında çalışmakta; şüpheli ve sanık müdafiliği ile mağdur ve katılan vekilliği yapmaktadır.
Büro, İstanbul Anadolu Adalet Sarayı ile aynı ilçededir. Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla ve Anadolu yakasının diğer ilçelerindeki karakol ve savcılık işlemlerine, İstanbul’daki diğer adliyelere ve Türkiye genelindeki ceza dosyalarına vekâlet ve müdafilik üstlenilmektedir.
Ceza hukukunda çalışılan başlıklar
Her başlık için suçun unsurları, öngörülen yaptırımlar, süreler ve savunmada öne çıkan noktaları anlatan ayrı bir sayfa bulunmaktadır.
- 01
Gözaltı ve İfade Süreci
Yakalama, gözaltı süreleri, karakolda ve savcılıkta ifade, susma hakkı ve müdafi yardımı.İncele - 02
Tutukluluk ve Adli Kontrol
Tutuklamaya itiraz, tahliye talebi, ev hapsi, imza ve yurt dışı yasağı tedbirleri.İncele - 03
Ağır Ceza Davaları
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda soruşturma ve duruşma savunması.İncele - 04
Uyuşturucu Suçları
Uyuşturucu madde ticareti (TCK 188) ile kullanmak için bulundurma (TCK 191) ayrımı ve savunma.İncele - 05
Dolandırıcılık Suçları
Basit ve nitelikli dolandırıcılık, banka hesabını (IBAN) kullandırma ve etkin pişmanlık.İncele - 06
Kasten Yaralama ve Öldürme Suçları
Kasten yaralama, kasten öldürme ve teşebbüs; meşru savunma ve haksız tahrik.İncele - 07
Cinsel Suçlar
Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve cinsel taciz dosyalarında savunma ve mağdur vekilliği.İncele - 08
Hırsızlık ve Yağma Suçları
Hırsızlık, nitelikli hırsızlık, yağma (gasp) ve mala zarar verme suçları.İncele - 09
Bilişim Suçları
Hesap ele geçirme, banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması, kişisel veriler ve sosyal medya.İncele - 10
Hakaret, Tehdit ve Israrlı Takip
Hakaret ve ön ödeme, tehdit, şantaj ve ısrarlı takip (TCK 123/A) suçları.İncele - 11
Ekonomik Suçlar
Belgede sahtecilik, güveni kötüye kullanma, zimmet, vergi kaçakçılığı ve karşılıksız çek.İncele - 12
Trafik Kazası ve Taksirli Suçlar
Taksirle yaralama, taksirle ölüme neden olma, alkollü araç kullanma ve iş kazaları.İncele - 13
Suça Sürüklenen Çocuklar
Çocuk mahkemeleri, yaş grupları, indirimler ve çocuklara özgü güvenceler.İncele - 14
Mağdur ve Katılan Vekilliği
Şikâyet dilekçesi, soruşturmanın takibi, davaya katılma ve tazminat talepleri.İncele - 15
İstinaf ve Temyiz Başvuruları
Ceza kararlarına karşı itiraz, istinaf, temyiz ve Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru.İncele - 16
İnfaz Hukuku
Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, açık cezaevi, infaz erteleme ve içtima.İncele
Müdafi ve vekil olarak üstlenilen işler
- Karakolda, savcılıkta ve sulh ceza hâkimliğinde ifade ve sorguya katılma
- Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz; tahliye talepleri
- Soruşturma dosyasının incelenmesi, delil toplanması yönünde talepler
- Asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerinde duruşma savunması
- Uzlaştırma, ön ödeme ve seri muhakeme süreçlerinde hukuki destek
- İstinaf, temyiz ve olağanüstü kanun yollarına başvuru
- Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru
- Mağdur ve şikâyetçi adına şikâyet, davaya katılma ve tazminat talepleri
- İnfaz aşamasında koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve erteleme talepleri
- Haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle tazminat (CMK m.141) davaları
Ceza yargılaması hangi aşamalardan oluşur?
Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlar ve Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülür. Bu aşamada ifade alınır, deliller toplanır; gözaltı, arama, elkoyma, tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirlerine başvurulabilir. Soruşturma sonunda yeterli şüphe oluşmazsa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir; oluşursa iddianame düzenlenir.
Kovuşturma, iddianamenin mahkemece kabulüyle başlar. Duruşmalarda sanık sorgulanır, tanıklar dinlenir, bilirkişi raporları ve diğer deliller tartışılır; savcının esas hakkındaki görüşünden sonra savunma yapılır ve hüküm kurulur. Hüküm beraat, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın düşmesi veya reddi biçiminde olabilir.
Kanun yolları aşamasında karar, bölge adliye mahkemesinde (istinaf) ve şartları varsa Yargıtay’da (temyiz) denetlenir. Hüküm kesinleştikten sonra infaz aşaması başlar; cezanın nasıl ve ne kadar süreyle çektirileceği, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik bu aşamanın konusudur.
Tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz, istinaf ve temyiz başvuruları için süre iki haftadır. Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun şikâyet hakkı, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılmazsa düşer. Tebligat aldığınız günü not edin ve evrakı bekletmeden avukatınıza ulaştırın.
Soruşturma aşamasında müdafinin rolü
Dosyaların büyük bölümünün kaderi soruşturma aşamasında belirlenir. Şüpheli, kendisine yüklenen suçu öğrenme, susma, müdafi yardımından yararlanma ve lehine delillerin toplanmasını isteme haklarına sahiptir. Müdafi; ifade öncesinde şüpheliyle görüşür, ifade ve sorguda hazır bulunur, soruşturma dosyasını inceler ve belgelerin örneğini alır, tutuklama talebine karşı savunma yapar ve verilen tedbir kararlarına itiraz eder.
Kollukta müdafi hazır bulunmadan alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli ya da sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). Uygulamada yine de ilk ifadedeki çelişkiler dosyanın sonuna kadar tartışılır; bu nedenle gözaltı ve ifade sürecinde hukuki yardımın erken alınması önem taşır.
Dava açılmadan sonuçlanabilen yollar
Her soruşturma davayla sonuçlanmaz. Kanun, belirli suçlar bakımından dosyanın mahkeme önüne gelmeden kapanmasına imkân tanır:
- Uzlaştırma: Şikâyete bağlı suçlar ile kanunda sayılan bazı suçlarda şüpheli ile mağdur, uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşabilir; edim yerine getirildiğinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
- Ön ödeme: Kanunda öngörülen suçlarda, savcılıkça bildirilen tutarın süresi içinde ödenmesiyle kamu davası açılmaz. 7571 sayılı Kanunla hakaret suçunun, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâli dışındaki hâlleri de ön ödeme kapsamına alınmıştır.
- Kamu davasının açılmasının ertelenmesi: Şartları varsa savcı, davanın açılmasını beş yıl süreyle erteleyebilir; bu sürede kasıtlı bir suç işlenmezse dosya kapanır.
- Seri muhakeme: Kanunda sayılan suçlarda şüpheli, müdafi huzurunda teklifi kabul ederse yaptırım yarı oranında indirilerek belirlenir.
Hangi yolun uygulanabileceği suçun türüne, işleniş biçimine ve şüphelinin geçmişine göre değişir; yanlış yapılan bir tercih sonradan geri alınamayabilir.
Kovuşturma: duruşmadan hükme
İddianamenin kabulüyle birlikte mahkeme tensip zaptı düzenler, duruşma gününü belirler ve tarafları çağırır. Savunmanın görevi yalnızca duruşmada söz almak değildir: iddianamedeki anlatımın delillerle örtüşüp örtüşmediği, delillerin hukuka uygun elde edilip edilmediği, suç vasfının doğru belirlenip belirlenmediği ve lehe hükümlerin (haksız tahrik, teşebbüs, etkin pişmanlık, takdiri indirim gibi) uygulanma şartları tek tek değerlendirilir.
Mahkûmiyet hâlinde dahi sonuç tek tip değildir. İki yıl veya daha az süreli hapis cezalarında, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) veya cezanın ertelenmesi; kısa süreli hapis cezalarında adli para cezası gibi seçenek yaptırımlar gündeme gelebilir. HAGB kurumu 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’dan itibaren yeniden düzenlenmiş; karara karşı istinaf yolu açılmış ve zararın taksitle giderilmesine imkân tanınmıştır.
Şüpheli ve sanığın temel hakları
- Susma hakkı: Kimse kendisini veya yakınlarını suçlayan beyanda bulunmaya zorlanamaz; susmak aleyhe delil sayılamaz.
- Müdafi yardımından yararlanma: Soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanılabilir; müdafi ile görüşme gizlidir.
- Suçlamayı öğrenme: Yüklenen fiil ve hukuki niteliği kişiye anlatılmalıdır.
- Yakınlara haber verilmesi: Yakalanan veya gözaltına alınan kişinin durumu, belirlediği bir yakınına gecikmeksizin bildirilir.
- Delil toplanmasını isteme: Şüpheli ve sanık, kendisini şüpheden kurtaracak somut delillerin toplanmasını talep edebilir.
- Tercüman: Türkçe bilmeyen veya engelli kişi, tercüman yardımıyla savunma yapar.
- Kararlara itiraz: Yakalama, gözaltı, tutuklama, adli kontrol, arama ve elkoyma işlemlerine karşı kanun yoluna başvurulabilir.
Ceza yargılamasında sık karşılaşılan süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Gözaltı (bireysel suç) | Yakalama anından itibaren 24 saat; en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre 12 saati geçemez | CMK m.91 |
| Gözaltı (toplu suç) | Savcının yazılı emriyle her defasında bir gün olmak üzere en çok üç gün uzatılabilir | CMK m.91 |
| Tutuklama ve adli kontrol kararına itiraz | Kararın öğrenilmesinden itibaren 2 hafta | CMK m.268 |
| Tutukluluğun incelenmesi | En geç 30’ar günlük aralıklarla | CMK m.108 |
| Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz | Tebliğden itibaren 2 hafta | CMK m.173 |
| Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet | Fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay | TCK m.73 |
| İstinaf başvurusu | Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta | CMK m.273 |
| Temyiz başvurusu | Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta | CMK m.291 |
| Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru | Başvuru yollarının tüketilmesinden itibaren 30 gün | 6216 s. Kanun m.47 |
Büroda bir ceza dosyası nasıl yürütülür?
- 01İlk temas ve acil işlemler
Gözaltı veya ifadeye çağrı varsa öncelik, ifade öncesinde şüpheliyle görüşmek ve ilk işlemlerde hazır bulunmaktır.
- 02Dosyanın eksiksiz incelenmesi
Tutanaklar, ifadeler, kamera ve HTS kayıtları, bilirkişi ve ekspertiz raporları ile dijital materyal inceleme sonuçları tek tek okunur.
- 03Savunma stratejisi
Suç vasfı, delillerin hukuka uygunluğu, lehe hükümler ve dava dışı çözüm yolları değerlendirilir; müvekkile riskler açıkça anlatılır.
- 04Soruşturma ve duruşma takibi
Delil talepleri, tedbirlere itirazlar, tahliye talepleri ve duruşmalar takip edilir; her aşamadan sonra müvekkil bilgilendirilir.
- 05Kanun yolları
Karar gerekçesiyle birlikte incelenir; istinaf, temyiz ve gerekiyorsa bireysel başvuru süresinde yapılır.
- 06İnfaz aşaması
Kesinleşen cezanın infazında müddetname, mahsup, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesapları kontrol edilir.
Görevli mahkeme ve başvuru mercileri
Soruşturma, suçun işlendiği yer Cumhuriyet başsavcılığınca yürütülür; tutuklama, adli kontrol, arama ve elkoyma gibi tedbirlere soruşturma aşamasında sulh ceza hâkimliği karar verir. Davalar, suçun niteliğine göre asliye ceza mahkemesinde veya ağır ceza mahkemesinde; on sekiz yaşından küçükler bakımından çocuk mahkemelerinde görülür. İlk derece mahkemesi kararları bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinde istinaf, kanundaki şartlar varsa Yargıtay’da temyiz incelemesinden geçer.
Kartal’da bulunan İstanbul Anadolu Adalet Sarayı, Anadolu yakasındaki ilçelerin büyük bölümünün ceza dosyalarına bakar; bu adliyenin kararlarının istinaf incelemesi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nde yapılır.
Görüşmeye gelirken hazırlanması yararlı belgeler
- Çağrı kâğıdı, davetiye, tebligat ve varsa iddianame
- İfade tutanakları ve gözaltı / yakalama tutanağı
- Arama, elkoyma ve teslim tutanakları
- Olayla ilgili yazışmalar, mesaj ve ekran görüntüleri
- Banka dekontları ve hesap hareketleri (malvarlığına ilişkin suçlarda)
- Sağlık ve adli tıp raporları
- Tanıkların ad, soyad ve iletişim bilgileri
- Daha önce verilmiş mahkeme kararları ve adli sicil kaydı
İfadeye çağrı, gözaltı, iddianame veya gerekçeli karar tebliği aldıysanız süre geçirmeden evrakınızla birlikte randevu alabilirsiniz.
Ceza Hukuku: sık sorulan sorular
Ceza davasında avukat tutmak zorunlu mu?
Kural olarak zorunlu değildir; ancak kanun bazı hâllerde müdafi bulunmasını şart koşar. Şüpheli veya sanık on sekiz yaşından küçükse, kendisini savunamayacak derecede engelliyse ya da soruşturulan suç için öngörülen cezanın alt sınırı beş yıldan fazla hapis ise, istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.150). Tutuklama istemiyle hâkimliğe sevk edilen kişinin de müdafi yardımından yararlanması zorunludur. Zorunlu olmayan hâllerde dahi, sonuçları ağır olabileceği için dosyanın bir ceza avukatıyla değerlendirilmesi önerilir.
İfadeye çağrıldım; avukatsız ifade verebilir miyim?
Verebilirsiniz; fakat hangi suçlamayla, hangi delillere dayanılarak çağrıldığınızı bilmeden verilen ifade, sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurabilir. İfadeden önce müdafi ile görüşme ve ifade sırasında müdafiin hazır bulunmasını isteme hakkınız vardır. Ayrıntılar için gözaltı ve ifade süreci sayfasına bakabilirsiniz.
Şikâyetimi geri alırsam dava düşer mi?
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda, hüküm kesinleşinceye kadar şikâyetten vazgeçilebilir. Kamu davası açıldıktan sonraki vazgeçme, sanık kabul ederse davanın düşmesi sonucunu doğurur. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda vazgeçme davayı sona erdirmez; ancak ceza belirlenirken dikkate alınabilir.
Ceza davası ne kadar sürer?
Süre; suçun niteliğine, sanık ve tanık sayısına, bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Tutuklu işler öncelikle görülür. İstinaf ve temyiz aşamaları toplam süreyi uzatır. Dosya incelenmeden kesin bir süre söylemek doğru olmaz.
Mahkûmiyet sabıka kaydına işler mi?
Kesinleşen mahkûmiyetler adli sicile kaydedilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ise bunlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkemece istenebilir. Cezanın infazı tamamlandığında adli sicil kaydı silinerek arşive alınır; arşiv kaydının silinmesi ise kanundaki sürelerin geçmesine bağlıdır.
İstanbul dışındaki ceza dosyalarına da bakılıyor mu?
Evet. Büro Kartal’da olmakla birlikte Türkiye genelindeki soruşturma ve davalarda müdafilik üstlenilebilir. Dosya UYAP üzerinden incelenir; uygun görülen duruşmalara SEGBİS (sesli ve görüntülü bilişim sistemi) ile de katılım sağlanabilir.
Son güncelleme: · Av. Beste Bayram
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
