Ağır ceza mahkemeleri, kanunun en ağır yaptırımları öngördüğü suçlara bakar. Bu davalarda yargılama bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet önünde yürür; tutukluluk süreleri daha uzun, dosyalar daha kapsamlıdır ve çoğu zaman müdafi bulunması zorunludur. Sonucun ağırlığı, savunmanın soruşturmanın ilk gününden itibaren planlı yürütülmesini gerektirir. Av. Beste Bayram, İstanbul Anadolu Adalet Sarayı başta olmak üzere ağır ceza mahkemelerinde görülen davalarda müdafi ve katılan vekili olarak görev almaktadır.
Ağır Ceza Davaları kapsamında verilen hukuki destek
- Kasten öldürme ve öldürmeye teşebbüs davaları
- Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama
- Yağma (gasp) ve nitelikli yağma
- Uyuşturucu madde imal ve ticareti
- Nitelikli cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı
- Zimmet, irtikâp ve rüşvet
- Kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği
- Ağır ceza dosyalarında katılan (mağdur) vekilliği
Hangi suçlar ağır ceza mahkemesinde görülür?
5235 sayılı Kanun’a göre ağır ceza mahkemesi; ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara bakar. Bunun dışında yağma, irtikâp, resmî belgede sahteciliğin kamu görevlisi tarafından işlenmesi ve hileli iflas gibi bazı suçlar, cezanın miktarına bakılmaksızın bu mahkemenin görevindedir.
Uygulamada ağır ceza mahkemelerinde en sık görülen davalar; kasten öldürme ve teşebbüs, yağma, uyuşturucu madde ticareti, nitelikli cinsel suçlar, zimmet ve rüşvettir. 7571 sayılı Kanunla nitelikli dolandırıcılık suçu ağır ceza mahkemesinin görev alanından çıkarılmış; bu tarihten önce açılmış davaların ise aynı mahkemelerde görülmeye devam edeceği düzenlenmiştir.
Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda müdafi bulunması zorunludur. Sanığın seçtiği bir müdafi yoksa barodan görevlendirme yapılır. Dosyayı baştan bilen, sanıkla ve ailesiyle düzenli iletişim kuran bir müdafiin varlığı, bu kadar ağır sonuçları olan davalarda belirleyicidir.
Ağır ceza yargılamasını farklı kılan nedir?
Heyet hâlinde yargılama: Kararı tek hâkim değil, bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet verir. Savunma, heyetin üç üyesini de ikna edecek açıklıkta kurulmalıdır.
Zorunlu müdafilik: Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda sanığın müdafii bulunmak zorundadır; müdafi olmadan duruşma yapılamaz.
Daha uzun tedbir süreleri: Tutukluluk ve adli kontrol için kanundaki üst sınırlar, ağır ceza işlerinde daha uzundur. Bu, tahliye taleplerinin ısrarla ve her delil değişikliğinde yenilenmesini gerektirir.
Doğrudan soru: Müdafi, duruşmada sanığa, katılana, tanıklara ve bilirkişilere doğrudan soru yöneltebilir (CMK m.201). Tanık beyanlarındaki çelişkilerin ortaya çıkarılması çoğu davanın dönüm noktasıdır.
Savunmada belirleyici olan hukuki sorular
Ağır ceza davalarında sonuç çoğu zaman “fiil işlendi mi?” sorusundan çok, fiilin hukuken nasıl nitelendirileceğine bağlıdır:
- Kast türü: Doğrudan kast, olası kast ve bilinçli taksir arasındaki fark, müebbet hapis ile sınırlı süreli hapis arasındaki farkı belirleyebilir.
- Teşebbüs ve gönüllü vazgeçme: Suç tamamlanmamışsa ceza indirilir; fail kendi isteğiyle vazgeçmişse yalnızca o ana kadar gerçekleşen fiilden sorumlu olur.
- İştirak biçimi: Müşterek fail ile yardım eden arasındaki ayrım cezayı önemli ölçüde değiştirir.
- Hukuka uygunluk ve kusur: Meşru savunma, zorunluluk hâli, haksız tahrik, yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı gibi nedenler cezayı kaldırır veya azaltır.
- Delillerin hukuka uygunluğu: Usulsüz arama, kanuna aykırı dinleme veya yasak sorgu yöntemleriyle elde edilen deliller hükme esas alınamaz.
- Etkin pişmanlık ve takdiri indirim: Kanundaki şartlar gerçekleştiğinde cezada önemli indirim sağlar.
Süreç nasıl ilerler?
- 01Soruşturma
İfade ve sorguya katılım, tutuklama talebine karşı savunma, dosya ve dijital delillerin incelenmesi.
- 02İddianamenin değerlendirilmesi
Suç vasfı, sevk maddeleri ve delil listesi incelenir; eksik veya hukuka aykırı noktalar belirlenir.
- 03Tensip ve ilk duruşma
Yazılı savunma ve delil talepleri sunulur, tahliye istenir.
- 04Delillerin tartışılması
Tanıklara doğrudan soru yöneltilir, bilirkişi raporlarına itiraz edilir, lehe deliller sunulur.
- 05Esas hakkında savunma
Savcının mütalaasına karşı yazılı ve sözlü esas savunması yapılır.
- 06Kanun yolu
Gerekçeli karar incelenerek istinaf ve temyiz başvuruları hazırlanır.
Görevli mahkeme ve başvuru mercileri
Ağır ceza davalarına, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesi bakar. Sanık on sekiz yaşından küçükse dava çocuk ağır ceza mahkemesinde görülür. İstanbul Anadolu yakasındaki ilçelerde işlenen suçların büyük bölümü, Kartal’daki İstanbul Anadolu Adalet Sarayı’nda bulunan ağır ceza mahkemelerinde yargılanır. Kararların istinaf incelemesi bölge adliye mahkemesinde, beş yıldan fazla hapis cezalarına ilişkin kararların temyiz incelemesi ise Yargıtay’da yapılır.
Dosyanızı ve elinizdeki belgeleri birlikte değerlendirmek için Kartal’daki büroda yüz yüze ya da çevrim içi görüşme planlanabilir.
Ağır Ceza Davaları: sık sorulan sorular
Ağır ceza davası kaç duruşmada biter?
Dosyanın kapsamına göre değişir. Tek sanıklı ve delilleri toplanmış dosyalar birkaç duruşmada sonuçlanabilirken, çok sanıklı veya bilirkişi incelemesi gerektiren dosyalar daha uzun sürer. Tutuklu dosyalarda duruşma araları daha kısa tutulur.
Ağır cezada tutuksuz yargılanmak mümkün mü?
Evet. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren bir suçtan yargılanmak, kendiliğinden tutuklu yargılanmayı gerektirmez. Tutuklama şartlarının bulunmadığı veya adli kontrolün yeterli olduğu gösterilebilirse yargılama tutuksuz sürdürülebilir.
Haksız tahrik indirimi nasıl uygulanır?
Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişinin cezası indirilir (TCK m.29). Ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla, müebbet hapis yerine on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis verilir; diğer hâllerde ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir.
Dava devam ederken avukat değiştirilebilir mi?
Evet. Sanık, yargılamanın her aşamasında müdafiini değiştirebilir veya mevcut müdafiinin yanına yeni bir müdafi ekleyebilir. Yeni müdafiin dosyayı eksiksiz incelemesi için yeterli zaman bırakılması önemlidir.
Son güncelleme: · Av. Beste Bayram
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
