İş başvurusunda, memuriyete girişte veya bazı ruhsat ve izin işlemlerinde adli sicil belgesi istenir. Geçmişte ceza almış kişiler için en önemli soru, bu kaydın ne zaman ve nasıl silineceğidir. Konu, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nda düzenlenmiştir ve iki ayrı kayıt türü üzerinden işler: adli sicil kaydı ve arşiv kaydı.
Adli sicile neler kaydedilir?
Türk mahkemeleri tarafından verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir: hapis cezaları, adli para cezaları, ertelenmiş cezalar, güvenlik tedbirleri ve hak yoksunlukları. Buna karşılık kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar, beraat kararları, uzlaştırma veya ön ödeme ile sonuçlanan dosyalar adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ise bunlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir ve işe girişte istenen adli sicil belgesinde görünmez.
Adli sicil kaydı ne zaman silinir?
Adli Sicil Kanunu’nun 9. maddesine göre adli sicildeki bilgiler, aşağıdaki hâllerde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından silinerek arşiv kaydına alınır:
- Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
- Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık,
- Ceza zamanaşımının dolması,
- Genel af.
Örneğin adli para cezası ödendiğinde, hapis cezası koşullu salıverilme süresi de dâhil olmak üzere tamamen infaz edildiğinde veya ertelenen cezada denetim süresi iyi hâlle geçirildiğinde kayıt adli sicilden çıkar ve arşive alınır. Bu işlem kural olarak kendiliğinden yapılır.
Arşiv kaydı ne zaman tamamen silinir?
| Mahkûmiyetin türü | Arşiv kaydının silinme zamanı |
|---|---|
| Genel kural (aşağıdakiler dışındaki mahkûmiyetler) | Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle |
| Anayasa’nın 76. maddesinde ve ilgili özel kanunlarda sayılan, belirli haklardan yoksunluk doğuran suçlar | Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15 yıl; alınmamışsa 30 yıl geçmesiyle |
| İlgilinin ölümü | Kayıt tamamen silinir |
Anayasa’nın 76. maddesinde sayılan suçlar arasında; zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma ve hileli iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı suçlardan mahkûmiyetler yer alır. Bu mahkûmiyetler memuriyete ve bazı mesleklere girişe engel oluşturabildiğinden arşiv kayıtları daha uzun süre tutulur.
Yasaklanmış hakların geri verilmesi
Mahkûmiyete bağlı olarak özel kanunlardan doğan hak yoksunluklarının giderilmesi için yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) kararı alınabilir. Bunun için cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmiş olması, kişinin bu süre içinde yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi hâlli olarak sürdürdüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir. Talep, hükmü veren mahkemeye veya kişinin ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır. Karar, arşiv kaydına işlenir.
Kayıt kendiliğinden silinmediyse ne yapılmalı?
Şartları oluştuğu hâlde kaydın silinmediği veya arşive alınmadığı durumlarda, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne ya da bulunulan yerdeki Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla dilekçeyle başvurulabilir. Başvuruda infazın tamamlandığını gösteren belgeler (ödeme makbuzu, infaz yazısı, mahkeme kararı) sunulmalıdır. Talebin reddi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir.
Adli sicil kaydınızı ve arşiv kaydınızı e-Devlet üzerinden “Adli Sicil Kaydı Sorgulama” hizmetiyle sorgulayabilir, barkodlu belge alabilirsiniz. Belgenin verileceği kuruma göre kayıtların kapsamı değişebilir.
Sıkça sorulan sorular
Adli para cezası sabıka kaydına işler mi?
Evet. Kesinleşen adli para cezaları adli sicile kaydedilir. Ceza ödendiğinde kayıt adli sicilden silinerek arşive alınır; arşiv kaydı da kanundaki sürenin sonunda silinir.
Ertelenen ceza sabıka kaydında görünür mü?
Ertelenen hapis cezası adli sicile kaydedilir. Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır ve kayıt arşive alınır.
On sekiz yaşından önce işlenen suçların kaydı ne olur?
Fiili işlediği sırada on sekiz yaşından küçük olanların adli sicil ve arşiv kayıtları özel olarak korunur; yalnızca kanunda sayılan sınırlı hâllerde ve mercilere verilebilir.
Adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi, infazın hangi tarihte tamamlandığına ve mahkûmiyetin türüne göre hesaplanır. Ayrıntılı bilgi için İnfaz Hukuku sayfasını inceleyebilir, Kartal’daki büroda veya telefonla randevu alabilirsiniz.
İlgili faaliyet alanıİnfaz HukukuKoşullu salıverilme, denetimli serbestlik, açık cezaevi, infaz erteleme ve içtima.
Av. Beste Bayram
2017 yılından bu yana Kartal / İstanbul’daki bürosunda başta ceza hukuku olmak üzere ticaret hukuku, şirket danışmanlığı ve kira hukuku alanlarında avukatlık yapmaktadır.
HakkındaSon güncelleme:
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
