Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kısaca HAGB, ceza yargılamasında en sık duyulan kavramlardan biridir. Sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulur; ancak bu hüküm açıklanmaz ve sanık belirli bir süre denetime tabi tutulur. Süre sorunsuz geçirilirse dava düşer ve ortada bir mahkûmiyet kalmaz. Kurum, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının ardından 2024’te yeniden düzenlenmiş; 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla bir kez daha değiştirilmiştir.
HAGB hangi şartlarda verilir?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Sanığa yüklenen suçtan dolayı hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması,
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
- Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması,
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi.
2024 yılında yapılan değişiklikle birlikte HAGB kararı verilebilmesi için sanığın kabulü şartı aranmamaktadır; buna karşılık sanığa, kararı istinaf etme hakkı tanınmıştır.
7589 sayılı Kanunla neler değişti?
- Zararın taksitle giderilmesi: Zararın derhal giderilememesi hâlinde, denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderilmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilmesine imkân tanınmıştır.
- Kapsam dışı suçlar: İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında HAGB uygulanamayacağı düzenlenmiştir.
- Denetim süresinde suç işlenmesi: Hükmün açıklanması aşamasında mahkemenin, cezanın bir kısmının infaz edilmemesi, ertelenmesi veya seçenek yaptırımlara çevrilmesi konusundaki takdir yetkisi yeniden düzenlenmiştir.
- Kanun yolu: Karara karşı istinaf yolu açıktır; bölge adliye mahkemesi, HAGB şartlarının bulunup bulunmadığını hem usul hem esas yönünden inceler.
Denetim süresi nasıl işler?
HAGB kararı verildiğinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Mahkeme, bu sürenin bir yıldan fazla olmamak üzere belirleyeceği kısmında sanık hakkında denetimli serbestlik tedbiri olarak bir meslek veya sanat öğrenme, bir işte çalışma ya da belirli yerlere gitmeme gibi yükümlülüklere hükmedebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uygun davranılırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. Sanık bu süre içinde kasten yeni bir suç işler veya yükümlülüklere aykırı davranırsa mahkeme hükmü açıklar.
Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez.
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
HAGB kararı, genel adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez; bunlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıt, yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde görülebilir. İşe girişte istenen adli sicil belgesinde yer almaz. Hüküm açıklanırsa mahkûmiyet adli sicile kaydedilir.
HAGB’yi kabul etmek her zaman avantajlı mıdır?
HAGB, cezaevine girilmemesi ve adli sicile mahkûmiyet işlenmemesi bakımından sanığın lehinedir. Ancak karar, özünde bir mahkûmiyet tespitine dayanır: beş yıl boyunca kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde hüküm açıklanır ve ceza infaz edilir. Ayrıca bazı meslekler ve kamu görevleri bakımından HAGB kararının idari sonuçları olabilir. Beraat ihtimali güçlü olan dosyalarda kararın istinaf edilmesi değerlendirilmelidir.
Sıkça sorulan sorular
HAGB kararına itiraz mı edilir, istinaf mı?
1 Haziran 2024’ten sonra verilen HAGB kararlarına karşı itiraz değil, istinaf yoluna başvurulur. Süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.
Zararı ödeyecek gücüm yok; HAGB alabilir miyim?
7589 sayılı Kanunla, zararın denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen giderilmesi koşuluyla HAGB kararı verilebilmesi mümkün hâle gelmiştir. Taksitlerin aksatılması hükmün açıklanmasına yol açabilir.
Denetim süresinde taksirli suç işlersem HAGB bozulur mu?
Hükmün açıklanması için denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi aranır. Taksirle işlenen bir suç (örneğin basit taksirle trafik kazası) bu sonucu doğurmaz.
HAGB kararının kabul edilmesi veya istinaf edilmesi, dosyadaki delil durumuna ve kişinin mesleki koşullarına göre değerlendirilmelidir. Ayrıntılı bilgi için İstinaf ve Temyiz Başvuruları sayfasını inceleyebilir, Kartal’daki büroda veya telefonla randevu alabilirsiniz.
İlgili faaliyet alanıİstinaf ve Temyiz BaşvurularıCeza kararlarına karşı itiraz, istinaf, temyiz ve Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru.
Av. Beste Bayram
2017 yılından bu yana Kartal / İstanbul’daki bürosunda başta ceza hukuku olmak üzere ticaret hukuku, şirket danışmanlığı ve kira hukuku alanlarında avukatlık yapmaktadır.
HakkındaSon güncelleme:
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
