Tutuklama, hakkında henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmayan kişinin özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Bu nedenle kanun, tutuklamayı istisnai bir tedbir olarak düzenlemiş ve karara karşı başvuru yolları öngörmüştür. Tutuklanan kişinin yakınları için en önemli iki bilgi şudur: itirazın süresi kısadır ve itiraz reddedilse bile tahliye her zaman istenebilir.
Tutuklama kararı hangi şartlarda verilir?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesine göre tutuklama için iki şart birlikte aranır: kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni. Şüphelinin kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular; delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme ya da tanık ve mağdur üzerinde baskı kurma girişimi tutuklama nedenleridir. Kanunda sayılan bazı suçlarda (katalog suçlar), somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir.
Tutuklama kararında; kuvvetli suç şüphesini, tutuklama nedenlerinin varlığını, tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilmek zorundadır. Gerekçesi yalnızca kanun maddesinin tekrarından ibaret olan kararlar, itirazın en güçlü dayanağıdır.
İtiraz süresi ve mercii
Tutuklama kararına karşı, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye verilecek dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek üzere zabıt kâtibine beyanla yapılır. Tutuklu kişi, bulunduğu ceza infaz kurumu aracılığıyla da itiraz edebilir. Kararı veren merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir.
İtiraz dilekçesinde nelere dayanılır?
- Delil durumu: Kuvvetli şüphenin somut delile dayanmadığı veya delillerin başka türlü açıklanabildiği.
- Delillerin toplanmış olması: Tanıkların dinlendiği, kayıtların dosyaya girdiği; dolayısıyla delil karartma ihtimalinin kalmadığı.
- Kaçma şüphesinin bulunmaması: Sabit ikametgâh, düzenli iş, aile bağları, kendiliğinden teslim olma.
- Ölçülülük: Beklenen cezanın miktarı, tutuklulukta geçen süre, erteleme veya seçenek yaptırım ihtimali.
- Kişisel durum: Sağlık sorunları, bakmakla yükümlü olunan kişiler, öğrencilik.
- Adli kontrolün yeterliliği: İmza, yurt dışı çıkış yasağı veya konutu terk etmeme gibi tedbirlerle aynı amaca ulaşılabileceği.
İddiaların belgelenmesi önemlidir: ikametgâh belgesi, işyeri yazısı, SGK kaydı, öğrenci belgesi, sağlık raporları ve aile nüfus kaydı dilekçeye eklenmelidir.
İtiraz reddedilirse: tahliye talebi ve otuz günlük inceleme
İtirazın reddi, tahliye yolunu kapatmaz. Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir. Ayrıca tutukluluğun devam edip etmeyeceği, soruşturma aşamasında en geç otuzar günlük aralıklarla sulh ceza hâkimliğince; kovuşturma aşamasında her duruşmada veya en geç otuzar günlük aralıklarla mahkemece incelenir. Delil durumundaki her değişiklik, yeni bir tahliye talebi için dayanak oluşturur.
Azami tutukluluk süreleri
| İş türü | Tutukluluk süresi | Soruşturma evresinde |
|---|---|---|
| Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler | En çok 1 yıl; zorunlu hâllerde 6 ay uzatılabilir | En çok 6 ay |
| Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler | En çok 2 yıl; uzatma kural olarak toplam 3 yılı geçemez | En çok 1 yıl |
Sıkça sorulan sorular
İtiraz sonucu ne zaman belli olur?
İtiraz mercii kararını kural olarak duruşma yapmaksızın, dosya üzerinden ve kısa süre içinde verir. Kesin bir süre söylenemez; uygulamada birkaç gün ile bir iki hafta arasında sonuçlanır.
Tutuklu kişi adına ailesi itiraz edebilir mi?
İtiraz; tutuklunun kendisi, müdafii veya kanuni temsilcisi ve eşi tarafından yapılabilir. Etkili bir itiraz için dosyanın bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.
Tutuklulukta geçen süre cezadan düşer mi?
Evet. Gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler, mahkûmiyet hâlinde cezadan mahsup edilir. Beraat veya takipsizlik hâlinde ise tazminat istenebilir.
Tutuklu dosyalarda her gün önemlidir; itiraz ve tahliye talepleri dosyadaki gelişmeler yakından izlenerek hazırlanmalıdır. Ayrıntılı bilgi için Tutukluluk ve Adli Kontrol sayfasını inceleyebilir, Kartal’daki büroda veya telefonla randevu alabilirsiniz.
İlgili faaliyet alanıTutukluluk ve Adli KontrolTutuklamaya itiraz, tahliye talebi, ev hapsi, imza ve yurt dışı yasağı tedbirleri.
Av. Beste Bayram
2017 yılından bu yana Kartal / İstanbul’daki bürosunda başta ceza hukuku olmak üzere ticaret hukuku, şirket danışmanlığı ve kira hukuku alanlarında avukatlık yapmaktadır.
HakkındaSon güncelleme:
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.




