Bir yakınının gözaltına alındığını öğrenen kişinin aklına gelen ilk soru genellikle aynıdır: “Ne kadar tutulabilir?” Gözaltı, kişi özgürlüğünü kısıtlayan geçici bir tedbirdir ve süresi Ceza Muhakemesi Kanunu’nda (CMK) kesin olarak sınırlandırılmıştır. Bu yazıda gözaltı sürelerini, gözaltındaki kişinin haklarını ve hukuka aykırı gözaltına karşı başvurulabilecek yolları özetliyoruz.
Yakalama ile gözaltı arasındaki fark
Yakalama, hakkında suç işlediği yönünde kuvvetli iz, eser, emare ve delil bulunan kişinin, gözaltına alınmadan veya tutuklanmadan önce özgürlüğünün geçici olarak ve fiilen kısıtlanmasıdır. Gözaltı ise yakalanan kişinin, hakkındaki işlemlerin tamamlanması amacıyla Cumhuriyet savcısının kararıyla kanuni süre içinde özgürlüğünün kısıtlanıp alıkonulmasıdır. Gözaltı kararı verilebilmesi için bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olması ve kişinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir.
Gözaltı süresi ne kadardır?
CMK’nın 91. maddesine göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Yol için tanınan zorunlu süre ise on iki saatten fazla olamaz.
Üç veya daha fazla kişinin birlikte işlediği, yani toplu olarak işlenen suçlarda; delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. Uzatma emri gözaltına alınan kişiye derhal bildirilir.
| Durum | Azami süre |
|---|---|
| Bireysel suç | 24 saat |
| Zorunlu yol süresi | En fazla 12 saat (24 saate ek olarak) |
| Toplu suç (üç veya daha fazla kişi) | 24 saat + her defasında 1 gün olmak üzere en çok 3 gün uzatma |
Süre dolduğunda kişi ya serbest bırakılmalı ya da Cumhuriyet savcısı tarafından tutuklama veya adli kontrol istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilmelidir.
Gözaltındaki kişinin hakları
- Suçlamayı öğrenme: Yakalama sebebi ve hakkındaki iddialar kişiye bildirilir.
- Susma hakkı: Kimlik bilgileri dışında açıklama yapmama hakkı vardır. Susmak, suçun kabulü anlamına gelmez.
- Avukat yardımından yararlanma: Kişi avukatıyla, başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir. Avukat tutacak durumda değilse barodan müdafi görevlendirilmesini isteyebilir.
- Yakınlarına haber verilmesi: Gözaltına alındığı, belirlediği bir yakınına gecikmeksizin bildirilir.
- Sağlık kontrolü: Gözaltına alınırken ve çıkarılırken doktor raporu alınır.
- İtiraz: Yakalamaya, gözaltına alınmaya ve sürenin uzatılmasına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
Avukatın gözaltındaki kişiyle görüşebilmesi için vekâletname aranmaz. Yakınınız gözaltındaysa, bulunduğu birimi ve suçlamayı öğrenerek bir avukata ulaşmanız yeterlidir.
Gözaltına itiraz nasıl yapılır?
Yakalama işlemine, gözaltına alma kararına ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin savcılık emrine karşı; yakalanan kişi, müdafii veya kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Hâkim, incelemeyi evrak üzerinden yaparak başvuruyu derhal ve nihayet yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır.
Gözaltı sonrasında ne olur?
Gözaltı işlemleri tamamlandığında üç ihtimal vardır: kişi kolluktan serbest bırakılır; savcılığa getirilip ifadesi alındıktan sonra serbest bırakılır; ya da savcı tarafından tutuklama veya adli kontrol istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilir. Sorguda hâkim; tutuklama, adli kontrol (imza, yurt dışı çıkış yasağı, konutu terk etmeme gibi) veya serbest bırakma kararlarından birini verir.
Kanuna aykırı olarak yakalanan veya gözaltı süresi aşılan kişiler, CMK’nın 141. maddesi uyarınca devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
Sıkça sorulan sorular
Gözaltı süresi hafta sonu veya tatilde uzar mı?
Hayır. Gözaltı süresi takvim saatine göre işler; hafta sonu veya resmî tatil süreyi uzatmaz. Adliyelerde nöbetçi savcı ve nöbetçi sulh ceza hâkimliği bulunur.
Gözaltındaki kişi telefonla görüşebilir mi?
Kişinin gözaltına alındığı, belirlediği bir yakınına kolluk tarafından bildirilir. Gözaltı süresince kişiyle kural olarak yalnızca avukatı görüşebilir.
Gözaltına alınan herkes tutuklanır mı?
Hayır. Gözaltı ile tutuklama farklı tedbirlerdir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni aranır; gözaltına alınan kişilerin büyük bölümü serbest bırakılır veya haklarında adli kontrol uygulanır.
Gözaltı, sürelerin saatle ölçüldüğü ve yapılan her işlemin dosyanın sonraki aşamalarını etkilediği bir süreçtir. Ayrıntılı bilgi için Gözaltı ve İfade Süreci sayfasını inceleyebilir, Kartal’daki büroda veya telefonla randevu alabilirsiniz.
İlgili faaliyet alanıGözaltı ve İfade SüreciYakalama, gözaltı süreleri, karakolda ve savcılıkta ifade, susma hakkı ve müdafi yardımı.
Av. Beste Bayram
2017 yılından bu yana Kartal / İstanbul’daki bürosunda başta ceza hukuku olmak üzere ticaret hukuku, şirket danışmanlığı ve kira hukuku alanlarında avukatlık yapmaktadır.
HakkındaSon güncelleme:
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.




