Telefonunuz çaldı ve karşıdaki kişi “ifadeniz alınacak, karakola gelin” dedi; ya da adresinize bir çağrı kâğıdı geldi. Böyle bir durumda panik yapmak da çağrıyı görmezden gelmek de doğru değildir. İfade, bir ceza soruşturmasının en önemli işlemlerinden biridir ve nasıl verildiği dosyanın sonraki bütün aşamalarını etkiler.
Hangi sıfatla çağrıldığınızı öğrenin
Çağrıyı yapan görevliye; hangi dosya (soruşturma numarası) kapsamında, hangi suçla ilgili ve hangi sıfatla çağrıldığınızı sorabilirsiniz. Bu üç bilginin önemi büyüktür:
- Şüpheli: Hakkınızda suç şüphesi vardır. Susma hakkınız ve müdafi yardımından yararlanma hakkınız bulunur.
- Tanık: Olay hakkında bilginize başvurulmaktadır. Tanık, kural olarak doğruyu söylemekle yükümlüdür; ancak kendisini veya kanunda sayılan yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinebilir.
- Şikâyetçi / mağdur: Suçtan zarar gören kişi olarak beyanınız alınacaktır.
Uygulamada kişilerin “bilgi sahibi” olarak çağrılıp ifadeleri alındıktan sonra şüpheli sıfatına geçirildiği durumlarla karşılaşılabilmektedir. Bu nedenle hangi sıfatla çağrılmış olursanız olun, olayla bir ilginiz varsa ifadeden önce hukuki görüş almanız yerinde olur.
Çağrıya gitmezseniz ne olur?
Usulüne uygun olarak çağrılan ve mazeretsiz gelmeyen şüpheli veya tanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir. Belirtilen gün ve saatte gidemeyecekseniz mazeretinizi bildirmeli ve yeni bir tarih istemelisiniz. Çağrıyı tamamen yok saymak, ileride tutuklama değerlendirmesinde “kaçma şüphesi” olarak aleyhinize yorumlanabilir.
Şüpheli olarak ifade verirken haklarınız
- Size yüklenen suç anlatılmalıdır.
- Müdafi seçme ve ifadede müdafiinizin hazır bulunmasını isteme hakkınız vardır; müdafi seçecek durumda değilseniz barodan görevlendirilmesini isteyebilirsiniz.
- Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamak (susmak) kanuni hakkınızdır.
- Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteyebilirsiniz.
- İfadeniz özgür iradenize dayanmalıdır; baskı, tehdit, aldatma veya vaat yoluyla alınan ifade delil olarak kullanılamaz.
Kollukta müdafi hazır bulunmaksızın alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli ya da sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Yine de ilk ifadedeki çelişkiler yargılama boyunca tartışılır; en sağlıklı yol, ilk ifadeyi avukat eşliğinde vermektir.
İfadeden önce avukat neler yapabilir?
Avukat, soruşturma dosyasını inceleyerek suçlamanın hangi delillere dayandığını öğrenebilir. Dosyada kısıtlama kararı bulunsa bile şüphelinin ifadesini içeren tutanaklar, bilirkişi raporları ve şüphelinin hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlere ilişkin tutanaklar incelenebilir. Bu inceleme sonucunda hangi konularda açıklama yapılacağı, hangi belgelerin sunulacağı ve hangi delillerin toplanmasının isteneceği belirlenir.
İfade tutanağını imzalamadan önce
İfadeniz bir tutanağa yazılır. Tutanağı dikkatle okuyun; söylemediğiniz bir ifade, eksik aktarılan bir cümle veya anlamı değiştiren bir kelime varsa düzeltilmesini isteyin. Düzeltilmezse itirazınızı tutanağa yazdırın. Tutanağın bir örneğini isteme hakkınız vardır.
Sıkça sorulan sorular
Telefonla ifadeye çağrılmak geçerli midir?
Kolluk, telefonla davet edebilir; ancak zorla getirme gibi sonuçların doğabilmesi için çağrının usulüne uygun yapılması gerekir. Telefonla arandığınızda görevlinin adını, birimini ve dosya numarasını not alın.
İfadeye avukatla gitmek beni suçlu gösterir mi?
Hayır. Avukat yardımından yararlanmak kanuni bir haktır ve aleyhinize yorumlanamaz.
Savcılık ifadesinden sonra ne olur?
Savcı, ifadenin ardından sizi serbest bırakabilir veya tutuklama ya da adli kontrol istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir. Soruşturma sonunda takipsizlik kararı verilir veya iddianame düzenlenir.
İfadeye çağrıldıysanız, gitmeden önce dosyanızın bir avukat tarafından incelenmesi çoğu zaman sürecin yönünü değiştirir. Ayrıntılı bilgi için Gözaltı ve İfade Süreci sayfasını inceleyebilir, Kartal’daki büroda veya telefonla randevu alabilirsiniz.
İlgili faaliyet alanıGözaltı ve İfade SüreciYakalama, gözaltı süreleri, karakolda ve savcılıkta ifade, susma hakkı ve müdafi yardımı.
Av. Beste Bayram
2017 yılından bu yana Kartal / İstanbul’daki bürosunda başta ceza hukuku olmak üzere ticaret hukuku, şirket danışmanlığı ve kira hukuku alanlarında avukatlık yapmaktadır.
HakkındaSon güncelleme:
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
