Limited şirket kurmanın en önemli nedeni, adından da anlaşılacağı gibi, ortakların sorumluluğunun sınırlı olmasıdır. Ancak “şirket batarsa bana bir şey olmaz” düşüncesi her zaman doğru değildir. Ortağın hangi borçlardan, hangi sıfatla ve ne ölçüde sorumlu tutulabileceğini bilmek; hem şirket kurarken hem ortaklıktan ayrılırken önemlidir.
Temel kural: sınırlı sorumluluk
Türk Ticaret Kanunu’na göre limited şirket, borç ve yükümlülükleri nedeniyle yalnızca kendi malvarlığıyla sorumludur. Ortaklar şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Dolayısıyla şirketin bir tedarikçiye veya kiraya verene olan borcu nedeniyle ortağın kişisel malvarlığına doğrudan gidilemez.
İstisna 1: Kamu borçları
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 35. maddesine göre limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumludur. Vergi borçları ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun prim alacakları bu kapsamdadır. Örneğin yüzde 30 paya sahip ortak, şirketten tahsil edilemeyen kamu borcunun yüzde 30’undan kişisel malvarlığıyla sorumlu tutulabilir.
Payını devreden ortak da tamamen kurtulmuş olmaz: payın devrinden önceki döneme ait kamu alacakları bakımından devreden ve devralan müteselsilen sorumludur.
İstisna 2: Müdür (kanuni temsilci) olmak
Şirket müdürü olan ortak, yalnızca ortak sıfatıyla değil, kanuni temsilci sıfatıyla da sorumludur. Şirketin malvarlığından tahsil edilemeyen kamu alacakları, kanuni temsilcilerin şahsi malvarlığından tahsil edilebilir; bu sorumluluk pay oranıyla sınırlı değildir. Ayrıca müdürler, kanundan ve şirket sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde şirkete, ortaklara ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur.
İstisna 3: Şahsi kefalet ve teminatlar
Bankalar ve büyük tedarikçiler, limited şirketlere kredi veya vadeli mal verirken çoğunlukla ortakların şahsi kefaletini ister. Kefil olan ortak, şirket borcu ödenmediğinde kefalet sözleşmesindeki azami tutarla kişisel olarak sorumlu olur. Kefaletin geçerliliği; yazılı şekle, azami tutarın ve kefalet tarihinin kefilin el yazısıyla yazılmasına bağlıdır. Ortaklıktan ayrılırken kefaletlerin sona erdirilmesi veya yeni ortağa devri mutlaka sağlanmalıdır.
İstisna 4: Ödenmemiş sermaye ve sermayenin iadesi
Ortak, taahhüt ettiği sermayeyi ödememişse, bu borç şirket alacaklıları bakımından önem kazanır; şirketin iflası veya tasfiyesi hâlinde ödenmeyen sermaye ortaktan istenir. Ayrıca ortakların sermaye olarak koydukları tutarı geri almaları yasaktır. Şirketten haksız olarak alınan kâr payları ve örtülü kazanç aktarımları iade edilmek zorundadır.
İstisna 5: Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması
Şirketin tüzel kişiliğinin, alacaklılardan mal kaçırmak veya kanunu dolanmak amacıyla kötüye kullanıldığı istisnai durumlarda mahkemeler, ortağı şirket borcundan sorumlu tutabilmektedir. Şirket ile ortağın malvarlıklarının birbirine karışması, şirketin yetersiz sermayeyle kurulup bilinçli olarak borçlandırılması ve aynı ortakların paravan şirketler kurması bu değerlendirmede dikkate alınan olgulardır.
| Borç türü | Ortağın sorumluluğu |
|---|---|
| Tedarikçi, kira, banka gibi özel hukuk borçları | Kural olarak yok (kefalet verilmişse kefalet tutarıyla) |
| Vergi ve SGK prim borçları | Şirketten tahsil edilemezse sermaye payı oranında |
| Ödenmemiş sermaye taahhüdü | Taahhüt edilen tutarla |
| Müdür sıfatıyla kamu borçları | Şirketten tahsil edilemeyen kısmın tamamıyla |
| Müdürün kusurlu işlemlerinden doğan zarar | Kusuru oranında, kişisel malvarlığıyla |
Sınırlı sorumluluk yalnızca şirketin borçları bakımından geçerlidir. Sahte fatura, karşılıksız çek, güveni kötüye kullanma veya vergi kaçakçılığı gibi fiillerde ceza sorumluluğu, fiili gerçekleştiren kişiye aittir ve şirketin arkasına sığınılamaz.
Sıkça sorulan sorular
Anonim şirket ortağı da kamu borçlarından sorumlu mudur?
Anonim şirketlerde pay sahipleri, kural olarak şirketin kamu borçlarından pay oranında sorumlu tutulmaz; sorumluluk kanuni temsilcilere, yani yönetim kurulu üyelerine yönelir. Bu, şirket türü seçilirken dikkate alınan önemli farklardan biridir.
Payımı devrettim; eski borçlardan sorumlu olur muyum?
Özel hukuk borçlarından sorumluluğunuz kural olarak yoktur. Kamu borçlarında ise devir öncesine ait borçlar bakımından devralanla birlikte müteselsilen sorumlu olmaya devam edersiniz. Verdiğiniz kefaletler de devirle kendiliğinden sona ermez.
Eşimin şirket borcu nedeniyle benim malıma haciz gelir mi?
Eşler arasında yasal mal rejimi geçerli olsa bile, bir eşin şirket borcu nedeniyle diğer eşin kişisel malvarlığına kural olarak başvurulamaz. Ancak borca kefil olunmuşsa veya mallar muvazaalı olarak devredilmişse durum değişir.
Ortaklığa girerken, kefil olurken ve pay devrederken sorumluluğun kapsamının önceden değerlendirilmesi gerekir. Ayrıntılı bilgi için Ortaklık Uyuşmazlıkları sayfasını inceleyebilir, Kartal’daki büroda veya telefonla randevu alabilirsiniz.
İlgili faaliyet alanıOrtaklık UyuşmazlıklarıPay devri, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, genel kurul kararlarının iptali, yönetici sorumluluğu.
Av. Beste Bayram
2017 yılından bu yana Kartal / İstanbul’daki bürosunda başta ceza hukuku olmak üzere ticaret hukuku, şirket danışmanlığı ve kira hukuku alanlarında avukatlık yapmaktadır.
HakkındaSon güncelleme:
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
